REKLAMA

Stopa końsko-szpotawa, komponenty wady i sposoby ich usuwania u niemowląt

Stopa końsko-szpotawa, komponenty wady i sposoby ich usuwania u niemowląt

Wada wrodzona stóp o niejednorodnej etiologii

   Kość skokowa ustawiona w pozycji końskiej w stawie skokowym górnym jest zmniejszona w wymiarze podłużnym i poprzecznym a jej szyjka ulega skręceniu podeszwowo i przyśrodkowo. Wyrostek przedni kości piętowej jest przemieszczony w stosunku do kości skokowej podeszwowo i przyśrodkowo a guz kości piętowej ku górze i bokowi. Kość łódkowata jest przemieszczona przyśrodkowo w stosunku do długiej osi kości skokowej, niekiedy tak bardzo, że przylega do kostki przyśrodkowej goleni. Utrwalone przykurcze pierwotne lub wtórne tkanek miękkich okołoskokowych uniemożliwiają spontaniczne odwrócenie nieprawidłowych stosunków anatomicznych (po stronie przyśrodkowej lig. deltoideum, a po stronie bocznej ligamentum calcaneofibulare posterior). Nieprawidłowości kostne wraz z przykurczami stanowią punkt wyjścia dla supinacji i końskiego ustawienia stępu oraz supinacji i przywiedzenia przodostopia. Dodatkowo cały kompleks podskokowy obrócony jest do środka w płaszczyźnie podłoża. Obrót ten nastepuje w stawach SP, SŁ i PSz. Przykurcze tkanek otaczających nie tylko utrzymują nieprawidłową pozycję stępu ale też są obecne w innych częściach stopy np. przykurczone aponeurosis plantaris, AbH i FDB wpływają na tworzenie się wydrążenia stopy. Czy pierwotne zmiany dotyczą tkanek miękkich czy kości pozostaje nierozstrzygnięte

Etiologia

  1. Działanie mechanicznych czynników zewnętrznych (ucisk wewnątrzmaciczny, nieprawidłowe ułożenie)
  2. Endogenne zahamowanie rozwoju (zahamowanie płodowej derotacji kończyn)
  3. Teoria miejscowego niedorozwoju stopy (zaburzenia rozwojowe chrząstki wzrostowej)
  4. Teoria pierwotnego zaburzenia równowagi mięśniowej zwłaszcza na korzyść TP

anomalie przyczepów mięśniowych

hipoplazja mm strzałkowych

niedojrzałość strukturalna

  1. Teoria neuromyopatyczna
  2. Teoria zaburzeń syntezy i budowy kolagenu
  3. Inne np. choroby matki w ciąży

Komponenty główne

końskie ustawienie stępu

przywiedzenie przodostopia

szpotawość stępu

Komponenty dodatkowe

końskie ustawienie przodostopia względem stępu

supinacja przodostopia

nadmierne wydrążenie stopy

rotacja wewnętrzna dalszego odcinka piszczeli

Objawy rtg

  1. Kąt Kite’a

w projekcji AP 30-50* otwarty do przodu

w projekcji bocznej 30-40* otwarty do tyłu

w stopie końsko - szpotawej mniejszy lub 0

  1. Współczynnik Beatsona - Pearsona; suma obu kątów 55-65* w stopie końsko - szpotawej zmniejszony
  2. Kąt piętowo - piszczelowy zwiększony
  3. Kąt skokowo - piszczelowy zwiększony
  4. Kąt Piskorskiego (długa oś IV kości śródstopia i kości piętowej w projekcji a-p.) informuje o miejscu przywiedzenia czy w stawie Lisfranca czy Choparta
  5. Kąt śródstopno-skokowy (długa oś I kości śródstopia i oś kości skokowej w projekcji a-p. norma 0-10*) ulega zmniejszeniu w stopie końsko-szpotawej
  6. Kąt wydrążenia (długa oś I kości śródstopia i oś kości piętowej w projekcji bocznej norma 130*) ulega zwiększeniu
  7. W projekcji bocznej kostka boczna wystaje poza tylny obrys piszczeli (wg Mitroszewskiej)
  8. U dzieci 4-5 letnich widoczne jądro kostnienia kości łódkowatej zwichnięte przyśrodkowo (wg Degi)

Rodzaje stóp

    Stopy końsko-szpotawe habitualne

wszystkie elementy kostne i mięśnie prawidłowe

łatwo się redresuje

Stopy końsko-szpotawe klasyczne szczupłe, długie

nieco mniejsza, smukła z utrwalonym końskim ustawieniem stępu, niepełną korekcją przywiedzenia i supinacji

Stopy końsko-szpotawe twarde krótkie, szerokie

nie poddająca się redresji

Stopy końsko-szpotawe w innych deformacjach

   Bosch jako pierwszy zwrócił uwagę, że w deformacji końsko-szpotawej kość piętowa ustawia się tak, że jej tylna część przesuwa się do boku i ku górze w stronę kostki bocznej, a wyrostek przedni do przyśrodka pod kość skokową. Dlatego metody redresji szpotawości tyłostopia poprzez ucisk na piętę od przyśrodka są błędne bo pogłębiają zniekształcenie. Leczenie zachowawcze polega na:

  1. Uzyskaniu korekcji poprzez ćwiczenia redresyjne z doraźnym utrwalaniem korekcji przy pomocy gipsów (kolejność jednoetapowej korekcji: przywiedzenie przodostopia, szpotawość ustawienie końskie w sumie 5-6 tygodni); należy podkreślić że leczenie zachowawcze powinno rozpocząć się w pierwszych dniach, jeśli nie godzinach po urodzeniu
    1. metoda Boscha (mająca na celu odrotowanie płyty stopy względem kości skokowej na zewnątrz)

wskazicielem ręki jednoimiennej zepchnąć guz piętowy od boku i góry do dołu i przyśrodka

kciukiem drugiej ręki ucisk bocznej powierzchni głowy kości skokowej do przyśrodka

równocześnie wskaziciel obejmujący dolno - przyśrodkową powierzchnię przodostopia spycha je w kierunku odwiedzenia

nie dokonywać pronacji przodostopia (zwiększa wydrążenie stopy, obniża skuteczność rozciągania rozcięgna podeszwowego i mm wewnętrznych stopy)

podparcie podstawą wskaziciela stawu piętowo - sześciennego od dołu

redresje przez 10-15 minut potem gips udowy utrzymujący uzyskaną redresję

b) przed wykonaniem powyższego rękoczynu, celowe są redresje przywiedzenia przodostopia

stabilizacja stępu w szpotawości ręką przeciwną do redresowanej stopy

ręką jednoimienną obejmujemy przodostopie; kciukiem od strony grzbietowej, pozostałe palce od strony podeszwowej, wskaziciel po stronie przyśrodkowej

wyciąg osiowy i próby spychania kości łódkowatej na głowę kości skokowej

wg Karskiego redresje w 3 etapach (przywiedzenie j.w., szpotawość koryguje tzw. rolowaniem pięty a ustawienie końskie uciskiem od strony podeszwowej na okolicę kości sześciennej))

gipsy korekcyjne w modyfikacji Kite’a z wycinaniem klinów dla uzyskania korekcji (Marciniak zaprzestał jej stosowania bo zbyt pracochłonna)

metoda Wisbruna jest zakazana gdyż pogłębia nieprawidłowe ustawienie pięty

Utrwalanie korekcji (do czasu uzyskania czynnego zgięcia grzbietowego i pronacji)

plastrowanie nieelastycznymi, bezodczynowymi plastrami jedynie w stopie habitualnej soft - soft, a w pozostałych przypadkach:

gips udowy w zgięciu kolana 90* (przed zagipsowaniem warto stopę wstępnie ustabilizować nieelastycznym przylepcem z zastosowaniem płyty podeszwowej)

zmiany opatrunków gipsowych jak najczęściej (wg Karskiego i Wośko codziennie, wg innych do 7 dni) zwykle co 2-3 dni do czasu uzyskania korekcji

Utrzymanie korekcji i doleczanie (2-3 lata)

stopniowe skracanie czasu unieruchomienia gipsowego

łuski lub szyny Denis Browna zdejmowane do ćwiczeń przez 3-4 miesiące potem stosowane tylko na noc

stosowanie ćwiczeń w domu

wzmacnianie mięśni poprzez wywoływanie odruchu podeszwowego

obuwie na prostą formę i wkładki pronujące do buta jeśli dziecko chodzi

Głównym elementem wpływającym na wynik leczenia jest typ wyjściowego zniekształcenia stopy noworodka:

stiff - stiff to stopa teratogenna w której można uzyskać w badaniu korekcję ustawienia końskiego i przywiedzenia < 20%, przy szpotawości stępu > 45*; w tych przypadkach może być uzasadnione wczesne leczenie operacyjne w 3-5 miesiącu życia

stiff - soft to stopa w której można uzyskać w badaniu korekcję deformacji w płaszczyźnie strzałkowej i horyzontalnej < 50%, przy szpotawości stępu 20-45*; w tych przypadkach leczenie zachowawcze określane jako wstępne może przynieść pewną korekcję

soft - stiff to stopa z korektywnością zniekształcenia w płaszczyźnie strzałkowej i horyzontalnej > 50% przy szpotawości stępu < 20*; leczenie zachowawcze w pierwszych miesiącach wydaje się być skuteczne

soft - soft to stopa habitualna, korektywna w pełni reagująca na leczenie zachowawcze

Masz ciekawy materiał który mógłby być opublikowny na naszej stronie? Przeslij go do nas!

Widzisz błąd? Prosimy daj nam znać: [email protected]

Podoba Ci się nasz artykuł? Pokaż go znajomym: