Fizjoterapia po amputacjach

Amputacje - to odjęcie kończyny w celu :

Amputacje dzielimy na :
1.Urazowe
2.Zaplanowane

Amputacje urazowe – jest wtedy, gdy kończyna została zmiażdżona i nie ma szans na jej rekonstrukcję, przeprowadza się ją w wyniku ciężkich wypadków, urazów, zgorzeli, w stanach zagrożenia życia.
Wykonuje się ją możliwie jak najbardziej obwodowo.
Amputacje planowane – wykonywane na poziomach z wyboru.

Metody amputacji:
1. konwencjonalna tzw.mioplastyczna w skład której wchodzą : płatowa, gilotynowa
2. fizjologiczna

Amputacja konwencjonalna

Amputacja fizjologiczna

Oprócz cech amputacji klasycznej stosuje się dodatkowo:

Porównanie amputacji

KONWENCJONALNA

FIZJOLOGICZNA

- blizna przechodzi przez szczyt kikuta

- wczesne zaprotezowanie (na stole

operacyjnym)

- brak plastyki mięśni , ogranicza możliwość

kikuta

- zszywano tylko powięzie i skórę

- dobrze formowane są kikuty lub eliminuje

konieczność kształtowania kikuta

- dłuższa rehabilitacja

- rehabilitacja bardziej efektywna

- często pojawiające się przykurcze,

trudności w uformowaniu kikuta

- brak profilaktyki przeciw przykurczowej

(pierwsza proteza) , nie daje niekorzystnych zmian morfologicznych i w kształcie kikuta

- sygnalizuje się pacjenta o utracie kończyny

- nie sygnalizuje się pacjenta o utracie

kończyny

- utrzymujący się ból

- mniejszy ból

- utrzymujący się obrzęk

- mniejszy obrzęk

- może dochodzić do opóźnienia gojenia się

rany

- nie dochodzi do opóźnienia gojenia się rany

Kikut funkcjonalny to taki który:

Poziomy amputacji kończyny dolnej

typy lejów:

o pasach biodrowych:

a) śląskich – pas przebiega poniżej grzebienia biodrowego strony zdrowej, zapina się około 5 cm poniżej górnej krawędzi przedniej ściany leja, boczne mocowanie pasa jest na bocznej ścianie protezy 0,5 cm wyżej i z tyłu krętaża,
b) kalifornijskich – krótkie kikuty u dzieci i u otyłych, ma 2 podwieszenia skórzane, ukośne, zapobiegające skręcaniu się protezy i 1 pas elastyczny od tyłu zapobiegający zsuwaniu się protezy. o podciśnieniowe – w dolnej części leja umieszczony jest zawór powietrzny, pacjent wkłada kikut w lej przy otwartym zaworze wypychając z niego powietrze, lej jest pełnokontaktowy, po włożeniu kikuta otwór zamykamy.
wyłuszczenie w stawie biodrowym – protezowanie wymaga stosowania kosza biodrowego oraz sztucznego stawu biodrowego i kolanowego. Są to stawy jednoosiowe z możliwością blokady obu stawów, chodzi na zablokowanych. Wyłuszczenie może być w postaci:

Poziomy amputacji kończyny górnej

amputacja ręki:

wyłuszczenie w stawie promieniowo – nadgarstkowym ręki z usunięciem obu wyrostków rylcowatych, zachowana supinacja i pronacja, protezowanie ręką protezową:

Po operacyjne zmiany fizykalne i patologiczne.

Wczesne powikłania :
nieodpowiednia technika chirurgiczna powoduje :

inne, tendencje do ustawienia

Późne powikłania :
proteza , przewlekłe drażnienie, długi ucisk, tarcie

Rehabilitacja zależy od :
wysokości
rodzaju amputacji
rodzaj protezy
ogólny stan pacjenta

REHABILITACJA

Rehabilitacja pacjentów po amputacji urazowej dzieli się na II okresy : do zaprotezowania, po zaprotezowaniu. Rehabilitacja pacjentów po amputacji zaplanowanej dzieli się na II okresy : przed i po
amputacji – drugi okres dzieli się jeszcze na II : do zaprotezowania, po zaprotezowaniu)

Kinezyterapia

Po amputacji urazowej. Rozpoczyna się 2-3 dzień po zabiegu w skład jej wchodzi :

kinezyterapia miejscowa

kinezyterapia ogólna :

  • profilaktyka preciwprzykurczowa
  • hartowanie
  • formowanie kikuta
  • prowadzona w 3-4 dobie po zabiegu : ćw.oporowe dla mięśni kkg, obręczy barkowej, tułowia
  • stosowanie hantli, wzmocnienie tych partii mięśni które biorą udział w chodzie z użyciem kul łokciowych : m.najszerszy grzbietu, m.naramienny, m.piersiowy większy, m.trójgłowy ramienia
  • czas ćwiczeń 30 minut
  • liczba powtórzeń 30-50
  • obciążenie od 2-5 kg
  • stosowanie treningu obwodowego jako formy wytrzymałościowej
  • ćwiczenia w wodzie wprowadza się po zagojeniu rany operacyjnej

W 4-6 dni po amputacji, niezależnie od poziomu odjęcia wprowadza się ćw.czynne wolne, a po dwóch tygodniach ćwiczenia z oporem. Główną uwagę zwraca się na prostowniki stawu kolanowego ( m.czworogłowy uda) a przy amputacjach udowych na m.przywodziciele i prostowniki stawu biodrowego. 6 dni po zabiegu wprowadza się ćwiczenia w formie bloczkowo-ciężarkowej.

Ćwiczenia prowadzi się według metodyki ćw.izotonicznych treningu Lorme’a i Watkinsa oraz izometrycznych krótkich.

I) okres do zaprotegowania
Cel : wypracowanie odpowiedniego kikuta i poprawa ogólnej sprawności

FORMOWANIE KIKUTA:

TERAPIA PRZECIWPRZYKURCZENIOWA:

Zaczynamy od ćwiczeń czynnych wolnych i stopniowo przechodzimy do ćwiczeń oporowych. Jeżeli mamy za mały zakres ruchu w stawie rozpoczynamy ćwiczenia redresyjne – najpierw ręczne, a w dalszym etapie korzystniejsze są wyciągi redresyjne (gdy zaczyna boleć stosujemy masaż, ale nie zdejmujemy wyciągu bo ból oznacza jego działanie). Wskazane jest stosowanie zabiegów cieplnych.

II) okres po zaprotezowaniu
Cel : posługiwanie się protezą, samoobsługa, nauka chodu

POZYCJE UŁÓŻENIOWE (więcej w Milanowska – Podstawy rehabilitacji ruchowej…) Amputacja na poziomie goleni

1. pozycja leżenie tyłem. Z kd amputowaną wyprostowaną w stawie kolanowym.
W 3 dni po zabiegu obciążenie przedniej powierzchni stawu kolanowego ( rzepka).
2. pozycja leżenie tyłem. Z kd amputowaną uniesioną w górę w skosk ( w pł.strzałkowej) oparta kikutem na miękkim podłożu. Stabilizacja stawu kolanowego w wyproście podwieszką taśmową do łóżka.
3. pozycja leżenie tyłem Z kd amputowaną wysuniętą poza podłoże do połowy uda , szczyt kikuta dolną powierzchnią oparty na podwieszce zamocowanej linką na „bałkanie”. Obciążenie przedniej powierzchni stawu kolanowego workiem z piaskiem ( ten zabieg może być stosowany dopiero kilka dni ( 5-6) po operacji ze względu na ból – nosi cechy wyciągu redresyjnego).
4. pozycja leżenie przodem Kikut wysunięty poza podłoże. Na tylnej powierzchni kikuta podwieszka taśmowa z przymocowanym ciężarem ( worek z odważnikiem działającym w dół w kierunku wyprostu, udo ustabilizowane podwieszką taśmową do łóżka ( forma wyciągu redresyjnego – może być stosowana po zagojeniu się rany i w przypadku utrwalonego ograniczenia ruchu wyprostu).

Amputacja na poziomie uda
1. pozycja leżenia tyłem. Pod plecami, do okolicy krętarzy większych podłożony dodatkowy materac – ta pozycja może być stosowana w pierwszych dniach.
2. pozycja leżenia przodem.Kkd złączone w przywiedzeniu szeroką taśmową podwieszką zapobiega się tendencjom odwiedzeniowym. Na okolice pośladkową zakłada się ciężar (worek z piaskiem) , który nie pozwala na zgięcie stawów biodrowych – pozycja tą stosujemy w 5-6 dobie po zabiegu.
3. pozycja leżenia przodem. Stabilizacja miednicy do łóżka szeroką podwieszką taśmową, podwieszka łącząca kikut ze zdrową kończyną ( bądź 2 kikuty przy amputacjach obustronnych) zawieszona na „bałkanie” nad stawami biodrowymi, stwarza możliwość umieszczenia obu kd ku górze ( stawy biodrowe w przeproście) – stosować ten rodzaj wyciągu 10-14 dni po zabiegu i później.
4. wyciąg Degi. Stosuje się w przypadku utrwalonych ograniczeń ruchu w stawach biodrowych.

I) okres
Po amputacji fizjologicznej

II) okres

HARTOWANIE:

1) 10% masy ciała – szczyt kikuta
2) Po 4-5tyg.chory sam utrzymuje na twardym
LOKOMOCJA:


NAUKA CHODZENIA.

nauka chodzenia w barierkach, zaczynamy od prawidłowego stereotypu chodu, najczęściej jest to początkowo chód 4–taktowy koniecznie naprzemienny potem dwutaktowy, nie może być trójtaktowy. Przy amputacji uda rozpoczynamy od kroku zdrową nogą bo to warunkuje długość kroku, przy tej amputacji jest problem z wyprostem. Zwracamy uwagę na równy krok, równy czas obciążania, chód naprzemienny, korygujemy postawę ciała;

Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach

BŁĘDY :

Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach

INNE

Kierunki usprawniania przy amputacji kończyn górnych:

Faza I ( do czasu zagojenia rany)

Faza II ( po zagojeniu rany )


Faza III ( zabiegi z protezą )

1.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach
Stretching m.gruszkowatego

2.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach
Pompowanie stopą

3.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach
Rotacja miednicy

4.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach
Ćwiczenie mięśni brzucha

5.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach
Wyprost w stawie kolanowym

6.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach
Ćwiczenie równoważne


7.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach
Stretching

8.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach

9.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach
Odwodzenie/przywodzenie

10.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach
Przenoszenie ciężaru ciała w tył/przód

11.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach

12.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach

13.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach
Ćwiczenie z oporem

14.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach15. Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach
16.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach17.Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach
Tory Przeszkód

Obrazek - Fizjoterapia po amputacjachObrazek - Fizjoterapia po amputacjach3Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach4Obrazek - Fizjoterapia po amputacjach

Bandażowanie

1.Opaskę elastyczną prowadzi się od przodu do tyłu wzdłuż osi długiej kikuta.
2.Potem okrężnie tak , aby przytrzymać część bandaża złożonego wcześnie podłużnie.
3.Skośne prowadzenie opaski zabezpiecza przed zsuwaniem się jej, a kikutowi nadaje kształt.
4. W przypadku amputacji powyżej kolana, przechodzi się ósemkami na miednicę, W przypadku amputacji poniżej kolana przechodzi się ósemkami nad udo, pozostawia się częśc tylną kolana wolną, aby nie było ucisku na dół podkolanowy. (więcej o bandażowaniu Vitali M. i wsp.: Amputacje i protezowanie)

Bibliografia :
Dega -Ortopedia i rehabilitacja.
Kloster B.Ebelt-Paprotny G.:Poradnik fizjoterapeuty.Ossolineum. Nowotny J.:Zarys rehabilitacji w dysfunkcjach narządu ruchu. Zembaty i Waiss – Fizjoterapia
Vitali M. i wsp.: Amputacje i protezowanie
Milanowska – Podstawy rehabilitacji ruchowej w dysfunkcjach narządu ruchu
http://www.amputee-coalition.org/inmotion/may_jun_01/exercise.html
http://www.amputee.com/table.php
http://www.behavmedfoundation.org/pdf/amputeeguide.pdf
http://members.tripod.com/~rehabindy0/new-amputee.html
http://www.advancedrehabtherapy.com/thered/

Visual Heath Information

Masz ciekawy materiał który mógłby być opublikowny na naszej stronie? Przeslij go do nas!

Widzisz błąd? Prosimy daj nam znać: [email protected]

Podoba Ci się nasz artykuł? Pokaż go znajomym:

SocButtons v1.4